Sayım hesabatının məqsədi yalnız neçə məhsul olduğunu göstərmək deyil. Hesabat faktiki qalıqla uçot məlumatını eyni tarix, ölçü vahidi və məhsul kodu üzrə müqayisə etməyə kömək etməlidir. Fərqin səbəbi ayrıca araşdırılır; cədvəldə çatışmazlıq görünməsi təkbaşına onun səbəbini sübut etmir.
Müqayisədən əvvəl məlumatları necə hazırlamalı?
- Eyni vaxt kəsimi: bazanın qalığı ilə fiziki sayım uyğun tarix və saata aid olsun.
- Vahid məhsul açarı: kod, ölçü, rəng və digər fərqləndirici məlumatlar düzgün uyğunlaşdırılsın.
- Eyni ölçü vahidi: qutu ilə ədəd qarışdırılmasın.
- Əhatənin uyğunluğu: yalnız bir filial sayılıbsa, bütün şəbəkənin bazası ilə müqayisə edilməsin.
Hazırlıq xətaları nəticəyə birbaşa təsir edir. Buna görə sayımın mərhələləri və məlumatların təqdimat qaydası işə başlamazdan əvvəl razılaşdırılmalıdır.
Fərq necə hesablanır?
Miqdar fərqi = faktiki qalıq − uçot qalığı. Mənfi nəticə çatışmazlıq, müsbət nəticə artıqlıq kimi göstərilir. Aşağıdakı rəqəmlər hesablamanı izah edən şərti nümunədir, müştəri hesabatı deyil.
| Məhsul | Uçot | Faktiki | Fərq |
|---|---|---|---|
| A məhsulu | 100 ədəd | 97 ədəd | −3 ədəd |
| B məhsulu | 50 ədəd | 52 ədəd | +2 ədəd |
| C məhsulu | 0 ədəd | 4 ədəd | +4 ədəd |
Faiz fərqi hesablanacaqsa, hansı bazaya bölündüyü göstərilməlidir. Məsələn, uçot qalığına görə hesablama belədir: (faktiki − uçot) / uçot × 100. Uçot qalığı sıfır olan mövqedə bu düstur tətbiq edilmir; faiz yerinə ayrıca qeyd yazılır. Müxtəlif ölçü vahidlərini bir miqdar cəmində toplamaq da düzgün deyil.

Hansı fərqlər əvvəl araşdırılmalıdır?
- Yüksək dəyərli və ya böyük miqdar fərqi olan məhsullar.
- Əvvəlki sayımlarda da təkrarlanan uyğunsuzluqlar.
- Bir filialda və ya kateqoriyada cəmlənən fərqlər.
- Uyğunlaşdırılmayan kodlar və bazada olmayan məhsullar.
Təkrar sayım, qəbul-çıxış sənədləri, transferlər və qaytarmalar yoxlandıqdan sonra nəticə yekunlaşdırılır. İnsan səhvlərinin azaldılması təkrar yoxlamanın hansı hallarda faydalı olduğunu izah edir.
Yekun hesabat hansı bölmələrdən ibarət olmalıdır?
| Bölmə | Məzmun |
|---|---|
| Əhatə və tarix | Obyekt, zonalar, uçot kəsimi, sayım vaxtı |
| Məhsul cədvəli | Kod, ad, yer, vahid, uçot və faktiki qalıq |
| Uyğunsuzluqlar | Fərq, təkrar yoxlama və araşdırma qeydi |
| Xülasə | Kateqoriya və obyekt üzrə əsas nəticələr |
| Növbəti addımlar | Məsul şəxs, görüləcək iş və yoxlama tarixi |
Maliyyə dəyəri də göstərilirsə, maya və ya satış qiymətindən hansının istifadə olunduğu, valyuta və qiymət tarixi qeyd edilməlidir. Qalıqların uçotda dəyişdirilməsi sayım faylının avtomatik nəticəsi kimi aparılmamalı, şirkətin təsdiqləmə qaydasına uyğun yoxlanmalıdır.
Revizor.az ilə hesabatı necə planlaşdırmaq olar?
Xidmət paketlərində fiziki sayım, baza ilə müqayisə və əlavə təhlilin fərqləri göstərilir. Obyektin həcmi, təqdim edilən baza və tələb olunan analiz hesabatın hazırlanma müddətinə təsir edir. Konkret fayl nümunəsi və təqdimat tarixini komanda ilə dəqiqləşdirin.



